Việc nuôi dạy con không chỉ nằm ở việc cung cấp đầy đủ vật chất mà còn là cách cha mẹ truyền đạt tư duy, quan điểm sống cho con cái. Tuy nhiên, trong quá trình đó, không ít phụ huynh vô tình gieo vào đầu trẻ những suy nghĩ tiêu cực, khiến con trở nên tự ti, khép kín hoặc thiếu kỹ năng ứng xử trong xã hội. Dưới đây là 5 điều mà cha mẹ tuyệt đối không nên nói với con nếu muốn trẻ lớn lên tự tin, bản lĩnh và sống có trách nhiệm.
1. “Nhà mình nghèo lắm, không có tiền đâu con”
Khuyến khích con cái tiết kiệm là điều đúng đắn, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc phải lặp đi lặp lại rằng “nhà mình nghèo lắm”. Việc này vô tình gieo vào tâm trí trẻ cảm giác thua kém, từ đó dẫn đến tự ti, mặc cảm hoặc tiêu cực hơn là hình thành thói quen chi tiêu sai lệch.
Trẻ có thể hiểu sai rằng để tiết kiệm là phải… nhịn ăn sáng, sử dụng lại đồ bỏ đi hoặc không dám yêu cầu những điều chính đáng. Tệ hơn nữa, trẻ sẽ lớn lên trong nỗi lo lắng thường trực về tiền bạc, hình thành tâm lý keo kiệt, bủn xỉn và khó hòa nhập với bạn bè.
Thay vì than nghèo kể khổ, cha mẹ hãy hướng dẫn con cách phân biệt giữa “muốn” và “cần”, biết đánh giá giá trị thực tế của mỗi món đồ và hiểu rằng sự tiết kiệm là để hướng đến mục tiêu lâu dài, chứ không phải vì thiếu thốn.
2. “Đừng tranh giành, sống an phận là được rồi”
Việc dạy con không tranh giành những thứ không thuộc về mình là đúng. Nhưng nếu đi xa hơn và gieo vào con tư tưởng an phận, không cần nỗ lực, không cần tiến thân, thì đó là điều cực kỳ nguy hiểm.
Trong một xã hội cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc không cố gắng đồng nghĩa với việc bị tụt lại phía sau. Nếu từ nhỏ, trẻ đã được dạy rằng chỉ cần sống bình thường, không cần bon chen, thì rất có thể khi lớn lên, con sẽ thiếu động lực phát triển bản thân, thiếu ý chí vươn lên và dễ dàng hài lòng với những điều tầm thường.
Thay vào đó, cha mẹ nên khuyến khích con nhìn ra thế giới, hiểu được rằng cuộc sống là một hành trình không ngừng học hỏi và nỗ lực. Dạy con sống tử tế nhưng không cam chịu, biết tiến lên bằng chính năng lực của mình, không cần dựa dẫm hay so bì với ai.
3. “Không được khóc”
Nhiều cha mẹ cho rằng khóc là yếu đuối, là phiền phức nên thường cấm con bộc lộ cảm xúc bằng nước mắt. Tuy nhiên, cảm xúc tiêu cực nếu bị kìm nén quá lâu có thể tích tụ và ảnh hưởng đến tâm lý lâu dài của trẻ. Việc ép con “không được khóc” sẽ khiến con không biết cách xử lý cảm xúc, dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, khép kín khi trưởng thành.
Hãy dạy con rằng khóc không phải là sai. Khóc là một phản ứng tự nhiên và đôi khi là cần thiết để giải tỏa nỗi buồn, sự thất vọng hoặc áp lực. Điều quan trọng là dạy con biết cách khóc đúng lúc, đúng chỗ, và quan trọng nhất là sau khi khóc thì biết đứng dậy, vượt qua và tiếp tục cố gắng.
Cũng đừng quên rằng, khi cha mẹ sẵn sàng lắng nghe con tâm sự sau những giọt nước mắt, đó chính là cầu nối cảm xúc tuyệt vời giúp gắn kết gia đình.
4. “Trẻ con thì không được cãi người lớn”
Sự tôn trọng người lớn là điều cần thiết, nhưng điều đó không có nghĩa là trẻ không được phép nói lên quan điểm của mình. Khi cha mẹ luôn áp đặt “con không được cãi”, trẻ sẽ hình thành thói quen phục tùng một cách mù quáng, thiếu khả năng phản biện, không dám đưa ra chính kiến – đây là một trở ngại rất lớn cho sự phát triển tư duy độc lập.
Thay vì cấm đoán, hãy dạy con cách phản biện lịch sự, biết đặt câu hỏi, biết bày tỏ suy nghĩ của mình một cách có lý lẽ. Từ đó, trẻ sẽ học được cách phân tích vấn đề, tự tin trong giao tiếp và trưởng thành với năng lực tư duy sắc bén hơn.
5. “Chuyện nhà người ta, mặc kệ đừng xen vào”
Không ít cha mẹ dạy con né tránh mọi chuyện “không phải của mình” để an toàn. Dù ý tốt là tránh phiền phức, nhưng cách dạy này có thể vô tình khiến trẻ trở nên vô cảm, thiếu trách nhiệm và thờ ơ trước những vấn đề xã hội.
Thay vì mặc định “tránh cho lành”, cha mẹ nên hướng dẫn con cách đánh giá tình huống: khi nào nên giúp đỡ, khi nào nên tìm kiếm sự can thiệp từ người lớn hoặc cơ quan có thẩm quyền. Việc quan tâm đến xung quanh không chỉ thể hiện lòng tốt mà còn nuôi dưỡng cho trẻ tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và dũng cảm hành động khi cần thiết.
Kết luận
Trẻ con như tờ giấy trắng, và mỗi lời nói, hành động của cha mẹ đều có thể để lại dấu ấn sâu sắc. Vì vậy, hãy cẩn trọng với những gì bạn gieo vào tâm trí trẻ. Thay vì dạy con sợ hãi, tự ti hay né tránh, hãy dạy con sống có trách nhiệm, biết yêu thương, và đủ bản lĩnh để đương đầu với mọi thử thách trong đời. Đó mới là món quà quý giá nhất mà cha mẹ có thể trao cho con trên hành trình trưởng thành.
Nguồn : bau.vn
