Ba câu nói nguy hiểm và hệ quả âm thầm
“Ba mẹ làm tất cả đều vì con”
Được nói ra từ lòng thương, nhưng thực tế lại dễ khiến con cảm giác mình là gánh nặng. Khi cha mẹ muốn con hiểu được nỗi vất vả, thì con hiểu theo cách khác: mình buộc cha mẹ phải hy sinh. Con bắt đầu giữ khoảng cách, ngại chia sẻ vì sợ mình là lý do cha mẹ bất mãn hay mệt mỏi. Tình thương vô hình trở thành áp lực – con không dám ốm, không dám than, sợ mình làm gián đoạn, làm phiền.
Cha mẹ có thể vẫn cho con ăn học, chăm sóc, lo toan từng bữa cơm, song nếu trong lời nói thường ngày luôn có bóng dáng của than vãn, so sánh thì con sẽ mang trong mình mặc cảm: “Mình chưa đủ tốt”, “Mình làm cha mẹ khổ”. Và khi con cảm thấy mình thất bại, sợ mình chưa xứng, sự kết nối giữa cha mẹ và con sẽ ngày càng khô cằn.
“Ba mẹ hối hận đã sinh ra con”
Câu nói này không chỉ làm con bị tổn thương một lần, mà còn gieo vào lòng con cảm giác bất hữu – rằng sinh ra mình là sai lầm. Khi lời này được nói trong lúc tức giận, người nói nghĩ rằng mình chỉ gắt lên, nhưng con nghe như lời xác nhận: mình bất tài, mình làm trái tim cha mẹ tổn thương.
Khi có suy nghĩ bản thân là lỗi lầm, đứa trẻ có thể bắt đầu tìm cách thu mình lại, ít nói, ít chia sẻ. Việc học, việc chơi, việc sống thiếu tự tin vì luôn sợ mình sai, mình không đáng. Thiếu sự chấp nhận từ người thân có thể dẫn đến trầm cảm, lo âu – những điều cha mẹ không nhìn thấy ngay, nhưng ảnh hưởng sâu về sau.
“Sao con dốt thế?”
Đây là lời mắng phổ biến nhất, nhưng cũng là lời dễ chạm tới sâu nhất trong lòng con. Khi con làm bài chậm hơn bạn, khi con không hiểu ngay một vấn đề, khi con mắc lỗi nhỏ – lời “dốt” xuất hiện nhanh hơn bất cứ lời khích lệ nào.
Con không học tốt có thể vì nhiều lý do: phương pháp chưa phù hợp, áp lực, thiếu tập trung, hay đơn giản là cần thời gian. Khi bị gắn mác “dốt”, con sẽ mất niềm tin vào khả năng của mình. Con sẽ ngại đặt câu hỏi, ngại sai, vì sợ bị chê cười. Hiệu quả học tập, khả năng sáng tạo, thậm chí tinh thần học hỏi đều sẽ bị ảnh hưởng.
Làm gì để lời nói trở thành cầu nối, không thành vết thương?
Trong những lúc mệt mỏi, cơn nóng giận là điều khó tránh, nhưng người lớn hoàn toàn có thể chọn cách nói khác.
- Thay vì nói “Ba mẹ làm vì con”, có thể nói: “Ba mẹ thấy mệt nhưng rất vui khi được lo cho con, con giúp mẹ một tay nhé.”
- Khi tức giận, thay vì nói “Ba mẹ hối hận”, nên chủ động nói: “Ba mẹ cần một lúc để bình tĩnh hơn, mình nói chuyện sau nha.”
- Thay cho “Sao con dốt thế?”, có thể nói: “Con đã cố gắng rồi, mình học lại chỗ nào con chưa rõ nhé, chắc là mình sẽ tìm cách khác dễ hiểu hơn.”
Việc thay đổi cách nói không đòi hỏi người lớn phải hoàn hảo, mà chỉ cần ý thức: lời nói của mình ảnh hưởng lớn thế nào lên con cái. Một lời cười, một lời động viên có thể làm con bật sáng niềm tin, trong khi một lời vô tâm sẽ đọng lại như vết thương không chịu lành.
Kết: Ánh sáng trong nhà bắt đầu từ mỗi lời nói
Gia đình hạnh phúc không chỉ là ngôi nhà đẹp, bữa cơm đủ đầy hay túi tiền rủng rỉnh – mà là nơi con được lắng nghe, được chấp nhận, được cảm thấy mình có giá trị. Cha mẹ có thể chưa bao giờ nhận ra rằng một câu nói buột miệng trong lúc nóng giận có thể là viên đá nặng chồng lên tim con.
Nếu hôm nay bạn đọc được điều này và chợt nhớ đến một lời từng nói – đừng buồn, hãy để ngày mai thay đổi. Hãy để lời nói của bạn là hơi ấm, là sự nâng đỡ, là chỗ dựa cho con – chứ không phải là rào chắn khiến con bị lạc lối trong lòng cha mẹ.
Nguồn : bau.vn
