Bà Cristina Calderon hay còn gọi là Kuluana Cristina (bà Cristina), ở vùng Magallanes, gần Puerto Williams (Chile) đã qua đời ngày 16/2 ở tuổi 93 vì COVID-19. Lúc sinh thời, bà thông thạo ngôn ngữ Yamana của cộng đồng người Yagan, sau khi người chị gái qua đời vào năm 2003, bà trở thành người cuối cùng trên thế giới có thể nói được ngôn ngữ này. Để ngăn ngôn ngữ Yamana biến mất, bà đã biên soạn một quyển từ điển bằng tiếng Yamana với các bản dịch sang tiếng Tây Ban Nha.
Bà Calderon sống trong một ngôi nhà đơn sơ và kiếm sống bằng nghề bán tất đan ở thị trấn Villa Ukika của Chile, một thị trấn do người Yagan lập nên ở ngoại ô Puerto Williams.
Lidia Gonzalez, con gái của Calderon, nói trên Twitter: “Sau khi mẹ ra đi, một phần quan trọng trong ký ức văn hóa của người dân chúng tôi đã không còn nữa”. Gonzalez là một trong những đại diện hiện đang soạn thảo hiến pháp mới ở Chile.
Tuy nhiên, Gonzalez cũng cho rằng quyển từ điển mà mẹ cô biên soạn sẽ phần nào bảo tồn ngôn ngữ Yamana. Cô nói: “Mặc dù khi mẹ tôi qua đời, vô số kiến thức đặc biệt có giá trị đã biến mất về mặt ngôn ngữ, nhưng trên thực tế chúng ta vẫn còn khả năng cứu vãn và hệ thống hóa ngôn ngữ Yamana”.
Trên khắp thế giới vẫn còn khoảng vài chục người Yagan nhưng qua nhiều thế hệ, những người trong cộng đồng đã ngừng học ngôn ngữ này.
Tổ tiên của cộng đồng Yagan từng sinh sống trên các quần đảo ở cực nam Nam Mỹ, nay là Chile và Argentina, khu vực gần Nam Cực băng giá.
Nguồn : bau.vn
