Giới thiệu về trò chơi ô ăn quan
Trò chơi ô ăn quan, hay còn gọi tắt là ăn quan hoặc ô quan là một trò chơi dân gian của trẻ em Việt Nam. Đây là trò chơi có tính chất chiến thuật thường dành cho hai người chơi trở lên thường là khoảng 2 đến 3 người và có thể sử dụng các vật liệu đa dạng, dễ kiếm để trang bị cho trò chơi như sỏi, đá…
Nguồn gốc và thời gian xuất hiện của trò chơi này tại Việt Nam không được xác định rõ, nhưng chắc chắn rằng ô ăn quan đã có ở Việt Nam từ rất lâu đời, cũng đều có thể nó được lấy cảm hứng từ các cánh đồng lúa bạt ngàn ở nước ta. Ô ăn quan đã từng thông dụng ở khắp ba miền Bắc, Trung, Nam của Việt Nam nhưng những năm gần đây chỉ còn được rất ít trẻ nhỏ chơi.
Cách chơi ô ăn quan chi tiết
Chuẩn bị
Bàn chơi
Bàn chơi ô ăn quan thường được vẽ trên một mặt phẳng (có thể trên giấy, trên mặt đất, trên mặt bàn…), kích thước linh hoạt miễn là cũng có thể có thể chia nhỏ ra đủ số ô cần có để chứa quân cùng theo đó không hơn lớn để thuận lợi cho việc di chuyển quân. Bàn chơi sẽ được kẻ thành một hình chữ nhật rồi chia thành 10 ô vuông, mỗi bên có 5 ô đối xứng nhau. Ở 2 cạnh bề rộng của hình chữ nhật, vẽ 2 ô hình bán nguyệt hướng ra phía ngoài. Các ô hình vuông gọi là ô dân còn 2 ô hình bán nguyệt gọi là ô quan.
Quân chơi
Bao gồm 2 loại quân: dân và quan. Quân chơi ô ăn quan có thể được làm bằng từ nhiều chất liệu như sỏi, gạch, đá, hạt… Kích thước quân tùy ý người chơi, miễn là vừa phải để người chơi dễ cầm nắm cùng lúc nhiều quân. Quân quan phải có kích thước to hơn hẳn các quân dân để dễ dàng phân biệt. Số lượng quân quan luôn là 2 còn quân dân có số lượng tùy theo luật chơi, thông dụng nhất là 50.
Bố trí quân chơi
Quân quan được đặt trong 2 ô hình bán nguyệt, mỗi ô 1 quân. quân dân được bố trí vào các ô vuông sao cho số quân các ô phải đều nhau.
Người chơi
Mỗi màn chơi thường gồm hai người chơi, mỗi người ngồi ở phía ngoài cạnh dài hơn của hình chữ nhật và những ô vuông bên nào thuộc quyền khống chế của người chơi ngồi bên đó.
Luật chơi
Mục tiêu của trò chơi: Người chiến thắng trong trò chơi này là người mà khi cuộc chơi kết thúc có tổng số dân quy đổi nhiều hơn. Tùy theo luật chơi từng địa phương hoặc thỏa thuận giữa hai người chơi nhưng phổ biến là 1 quan được quy đổi bằng 10 dân hoặc 5 dân (cờ).
Cách di chuyển: Người thực hành lượt đi đầu tiên thường được xác định bằng phương pháp oẳn tù tì hoặc thỏa thuận. Người chơi trước mắt cầm lên 5 quân trong bất kỳ 1 ô vuông nào trong 5 ô ở phía bàn bên mình, rồi rải lần lượt từng quân vào các ô vuông bên cạnh, mỗi ô là 1 quân, bắt đầu ngược hay xuôi chiều kim đồng hồ tùy vào người chơi. Khi rải hết quân cuối cùng, tùy tình huống mà người chơi bắt buộc phải giải quyết tiếp như sau:
- Nếu liền sau đó là một ô vuông có chứa quân thì tiếp tục dùng tất cả số quân đó để rải tiếp theo hướng đã chọn.
- Nếu liền sau đó là một ô trống (không phân biệt ô quan hay ô dân) rồi đến một ô có chứa quân thì người chơi sẽ bị mất lượt số quân trong ô đó. Số quân bị ăn sẽ được loại rời khỏi bàn chơi để người chơi tính điểm khi kết thúc. Nếu liền sau ô có quân đã bị ăn lại là một ô trống rồi đến một ô có quân nữa thì người chơi có quyền ăn tiếp cả quân ở ô này… Do đó trong cuộc chơi có thể có phương án rải quân khiến cho người chơi ăn hết toàn bộ số quân trên bàn chơi chỉ trong một lượt đi của mình. Một ô có nhiều dân thường được coi là ô nhà giàu, rất nhiều dân thì gọi là giàu sụ. Người chơi cũng có thể có thể bằng kinh nghiệm hoặc tính toán phương án nhằm nuôi ô nhà giàu rồi mới ăn để được không ít điểm.
- Nếu liền sau đó là ô quan có chứa quân hoặc 2 ô trống trở lên hoặc sau khi vừa vị thì người chơi bị mất lượt và quyền đi tiếp thuộc về đối phương.
Trường hợp đến lượt đi nhưng cả năm ô vuông thuộc quyền kiểm soát của người chơi đều không có dân thì người kia sẽ phải dùng 5 dân đã ăn được của mình để đặt vào mỗi ô 1 dân để có thể thực hành việc di chuyển quân. Nếu người chơi không đủ 5 dân thì phải vay của đối phương và hoàn trả khi tính điểm.
Cuộc chơi sẽ xong xuôi khi toàn bộ dân và quan ở hai ô quan đã bị ăn hết. Trường hợp hai ô quan đã bị ăn hết nhưng vẫn còn dân thì quân trong số hình vuông phía bên nào coi như thuộc sở hữu người chơi bên ấy; trường hợp này được gọi là “hết quan, tàn dân, thu quân, kéo về” hay “hết quan, tàn dân, thu quân, bán ruộng”. Ô quan có ít dân (có số dân nhỏ hơn 5 phổ biến được nghĩ là ít) xem là quan non và để cuộc chơi tránh bị hoàn thành sớm cho tăng phần thú vị, luật chơi có thể quy định không được ăn quan non, nếu rơi vào tình huống đó sẽ bị mất lượt.
Mẹo chơi ô ăn quan
Để cũng đều có thể chiến thắng trong trò chơi ô ăn quan, có 1 mẹo nhỏ để ăn được số dân tối đa và vẫn hiện hữu lượt thì bạn phải phải tính toán thật nhanh. Ví dụ trong tay mình đang có 6 dân thì hãy đi ngược hay đi xuôi để được ăn dân nhiều nhất. Phải tình nhẩm sao cho nhanh và chọn cách đi. Thời gian suy nghĩ tùy người chơi giao kèo với nhau, thường mình chơi chỉ cấp phép suy nghĩ trong 10 giây nếu lâu quá thì sẽ thua cuộc.
Hy vọng qua bài viết trên đây, bạn đã hiểu hơn về phong thái chơi ô ăn quan, một trò chơi dân gian rất phổ biến với trẻ con Việt Nam thời xưa. Trong những ngày này, hãy rủ người quen và các bé trong nhà cùng chơi trò chơi thú vị này như một cách thư giãn tại gia đầy bổ ích nhé!
Nguồn : bau.vn
