Theo ThS.BS Bùi Thị Hương Thùy, Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do một trong bốn chủng huyết thanh virus Dengue gây ra. Các chủng này khác nhau về kháng nguyên, vì vậy sau khi mắc và khỏi bệnh một lần, cơ thể vẫn có thể nhiễm lại nếu tiếp xúc với chủng virus khác. Bệnh tiến triển nhanh, có thể gây biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
Bệnh thường trải qua bốn giai đoạn: ủ bệnh, phát bệnh, nguy hiểm và hồi phục. Thời gian của mỗi giai đoạn phụ thuộc vào thể trạng và sức đề kháng của trẻ. Thời gian ủ bệnh kéo dài 4–14 ngày. Giai đoạn phát bệnh thường từ 2–7 ngày với các triệu chứng như sốt cao đột ngột (39–40°C), mệt mỏi, đau nhức cơ – xương – khớp, buồn nôn, nôn, đau rát họng, đau hốc mắt, sổ mũi, tiêu chảy, nổi hạch.
Giai đoạn nguy hiểm – dễ mất cảnh giác
Xuất huyết là giai đoạn nguy hiểm, thường xảy ra từ ngày thứ 3 đến 7 sau khi khởi phát sốt. Lúc này, dù trẻ đã hạ hoặc hết sốt, bệnh vẫn diễn tiến nặng do hiện tượng thoát huyết tương – tăng tính thấm thành mạch khiến dịch thoát ra khỏi lòng mạch vào mô kẽ trong 24–48 giờ. Hậu quả là máu bị cô đặc, huyết áp tụt, phù mô kẽ.
Kết quả xét nghiệm thường ghi nhận dung tích hồng cầu tăng, tiểu cầu giảm, men gan tăng. Siêu âm, X-quang có thể phát hiện tràn dịch màng bụng, màng phổi, gan to. Trẻ có thể xuất hiện các nốt hoặc chấm xuất huyết dưới da và niêm mạc, thường thấy ở cẳng chân, bụng, cánh tay, mạn sườn, đùi.
Nếu lượng huyết tương mất nhiều mà không được bù kịp thời, trẻ có nguy cơ sốc sốt xuất huyết với biểu hiện tay chân lạnh, huyết áp tụt nhanh, phù mi mắt, khó thở, tiểu ít hoặc vô niệu. Trường hợp nặng có thể xuất huyết ồ ạt trong và ngoài cơ thể (chảy máu cam, chân răng, tiểu máu, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, ho ra máu), co giật, rối loạn tri giác, suy hô hấp, suy tim, tổn thương gan, não, dẫn đến tử vong.
Xử trí và chăm sóc trẻ trong giai đoạn nguy hiểm
Hiện chưa có thuốc đặc trị sốt xuất huyết. Điều trị chủ yếu là giảm nhẹ triệu chứng, đảm bảo bù dịch, phòng biến chứng. Với trẻ trong giai đoạn nguy hiểm, phụ huynh cần:
-Cho uống nhiều nước: nước lọc, oresol, nước trái cây loãng, nước dừa.
-Tránh đồ uống chứa caffeine, có gas hoặc nhiều đường.
-Hạ sốt đúng cách: Dùng Paracetamol 10–15 mg/kg mỗi 4–6 giờ khi trẻ sốt ≥38,5°C, không dùng Aspirin hoặc Ibuprofen để tránh nguy cơ chảy máu.
-Kết hợp chườm ấm vùng trán, nách, bẹn khi sốt cao.
-Hạn chế vận động mạnh, tránh hoạt động dễ gây chấn thương.
-Theo dõi lượng nước tiểu, tình trạng da niêm mạc, mức độ tỉnh táo của trẻ.
Trong trường hợp nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định truyền dịch hoặc truyền tiểu cầu. Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu: sốt cao kéo dài, không đáp ứng thuốc hạ sốt, nôn nhiều, đau bụng, li bì, tiểu ít, xuất huyết bất thường.
Giai đoạn hồi phục và phòng bệnh
Trẻ được coi là qua giai đoạn nguy hiểm khi hết sốt ít nhất 24–48 giờ, tỉnh táo, ăn uống tốt, hết nôn, lượng nước tiểu bình thường, ban xuất huyết mờ dần. Sau khi xuất viện 3–5 ngày, vẫn cần theo dõi sát để phát hiện sớm bất thường.
Bác sĩ Thùy nhấn mạnh, những biến chứng như sốc, xuất huyết não, tổn thương gan, viêm cơ tim có thể xảy ra, đặc biệt ở trẻ có sức đề kháng yếu. Phòng bệnh vẫn là biện pháp tối ưu: tiêm vaccine (trẻ từ 4 tuổi trở lên), ngủ màn, mặc quần áo dài tay, dùng thuốc chống muỗi an toàn khi ra ngoài, hạn chế cho trẻ ra ngoài lúc bình minh – hoàng hôn, phát quang bụi rậm và loại bỏ nơi muỗi sinh sản quanh nhà.
Nguồn : bau.vn
