Thay đổi nhịp thở là một trong những dấu hiệu rối loạn chức năng hô hấp. Nhịp thở phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố thay đổi theo tuổi. Vì vậy đếm nhịp thở là một trong các cách tiếp cận chẩn đoán bệnh lý hô hấp.
1. Nhịp thở của trẻ bình thường
Đối với trẻ sơ sinh, thở nhanh là dấu hiệu cảnh báo bệnh viêm phổi. Nhiều trường hợp, trẻ có thể ngừng thở lâu hơn 5 giây cũng không có gì đáng lo ngại, hiện tượng này là bình thường và có thay đổi khi trẻ lớn dần.
Nhịp thở bình thường của trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi trung bình khoảng 40 – 60 lần/phút và trẻ dưới 6 tháng tuổi là khoảng 35 – 40 lần/phút.
Chỉ số nhịp thở để các bậc phụ huynh theo dõi:
- Trẻ < 2 tháng tuổi: Nhịp thở > 60 lần/phút;
- Trẻ từ 2 tháng – 11 tháng tuổi: Nhịp thở > 50 lần/phút;
- Trẻ từ 12 tháng tuổi – 60 tháng tuổi: Nhịp thở > 40 lần/phút.
Ngoài dựa vào tiếng thở, nếu trẻ có biểu hiện như ho, sốt nhẹ, rút lõm lồng ngực khi hít vào, cơ thể tím tái, thở mệt, thở khò khè hay thở rít, ngủ li bì khó đánh thức hay thở rít… thì rất có khả năng trẻ đã mắc phải bệnh viêm phổi, cần thăm khám sớm để có biện pháp điều trị kịp thời.
2. Nghe tiếng thở bằng tai
Tiếng thở rên
Là tiếng thở ngắn, phát ra ở thì thở ra, có thể nghe được khi ta ghé sát tai vào miệng trẻ. Tiếng thở này thường gặp ở các trẻ sơ sinh bị viêm phổi nặng. Khi đó, phổi của trẻ thường có xu thể xẹp lại. Để chống lại xẹp phổi, trẻ cố gắng giữ lại thêm thể tích cặn chức năng bằng cách đóng nắp thanh quản lại ở cuối thì thở ra.
Thở rít
Là tiếng thở phát ra ở thì thở vào, có thể nghe được bằng tai khi quan sát trẻ thở. Tiếng thở này gặp trong các bệnh có hẹp đường thở trên, đoạn phía ngoài lồng ngực gây ra do các bệnh như: viêm thanh quản, mềm sụn thanh quản, dị vật đường thở…
Thở khò khè
Là tiếng thở phát ra ở thì thở ra, có thể nghe được bằng tai khi ta ghé sát tai vào miệng trẻ. Tiếng thở này là do tắc nghẽn ở đường hô hấp dưới, từ phế quản trở xuống, thường gặp trong các bệnh viêm tiểu phế quản, hen, các khối u hoặc dị dạng mạch máu lớn chèn ép vào phế quản… Cần phải phân biệt với tiếng thở khụt khịt do tắc mũi do ứ đọng đờm dãi ở mũi họng. Tiếng thở này thường phát ra ở cả hai thì thở ra và thở vào và sẽ mất đi khi ta hút sạch dịch ở mũi họng.
3. Hướng dẫn nghe nhịp thở của trẻ viêm phổi
Nghe: Mẹ có thể đặt tai của mình lên cạnh miệng và mũi của trẻ rồi lắng nghe âm thanh của bé khi thở ra, hít vào;
Nhìn: Nhân lúc trẻ nằm yên lặng, không quấy khóc, mẹ có thể ôm con vào trong lòng rồi sau đó vén áo trẻ lên quá phần ngực, quan sát vị trí bụng và ngực của trẻ rồi bắt đầu đếm trong vòng 1 phút, mỗi lần hít và thở ra là một nhịp, thực hiện đếm lại khoảng 3 lần;
Cảm giác: Mẹ có thể áp má của mình vào bên cạnh miệng và mũi của trẻ để cảm nhận hơi thở.
Viêm phổi ở trẻ là bệnh lý khá phổ biến, nếu điều trị chậm trễ thì nguy cơ xảy ra biến chứng nguy hiểm đến tính mạng sẽ rất cao. Chính vì thế, khi theo dõi nhịp thở của trẻ viêm phổi, có dấu hiệu bất thường cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện để được các bác sĩ tiến hành thăm khám, chẩn đoán chính xác và có biện pháp điều trị kịp thời.
Nguồn : bau.vn
Tags: Viêm phổi ở trẻ
